20/11/2025
Nordøst – inuusuttut Atlantikup avannaaniittut GU Nuummi aallartitaat
Ilinniarnertuunngorniarfimmi 1. aamma 2. g-mi atuartut qulingiluat Nordøst – Nordatlantens unge ambassadører-ip ingerlan...
Greenland Anorthosite Mining (GAM) Kalaallit Nunaanni aatsitassiornerup iluani ingerlatsisuuvoq nutaaq angisuumik anguniagalik: atortunut nalinginnaasunut bauxititut kaolinitullu ittunut piujuartitsinermik tunngaveqarnerusumik taarsiutaasinnaasunik neqerooruteqarneq. Geologiskimik misissuisoqarnerata kingorna, Majoqqap Qaavani, qaqqaq saviminermik, silikamik calciumimillu peqartutut ilisimaneqartumi, qaqutigoortumik immikkuullarissumillu minguitsumik anorthositimik nassaartoqarnerata kingorna suliffeqarfik pilersinneqarpoq.
Pitsaassuseq kissaatiginngisamillu piiaasoqarnissaanut kingunissat annikinneri peqqutaallutik GAM-ip anorthositiutaa piumaneqartorujussuuvoq. Aatsitassaq e-glassimik, marralinnik tuniniagassanut, ujaqqanit uldinut, qaliaatinut, cementinut immikkuullarissunut siunissamilu saviminermik pilersitsinermi avatangiisinut kingunerluutaasinnaasumik aniatitsisoqarani, bauxit atorneqartillugu pilersinneqartartunut, saviminiliortoqarsinnaassaaq.
GAM-ip suliniutigisaa minguinnerusumik ingerlatsinissamut toqqaannaq sunniuteqassaaq. Aatsitassarsiorfiit bauxit kaoliniluunniit atornagu anorthositimik atuiniartillutik igitassat toqunartutallit CO₂-lu aniasut annikinnerulersinneqassapput. Ingerlatsisullu arlallit oqaatigaat aatsitassap atorneratigut pilersitat pitsaassusaat qaffasinnerujussuusoq. Tamannalu avatangiisinut aatsitassarsiortunullu tamanut iluaqutaavoq.
Namminersorlutik Oqartussat GAM-imut piiaanissamut akuersissummik tunniussimmata anguniagaq pingaarutilik anguneqarpoq. Tamanna alloriarnermik nutaamik takutitsivoq, maannakkullu sanaartornerup aallartinnginnerani Impact Benefit Agreement (IBA), aatsitassarsiornissamut matusinissamullu pilersaarutit isumaqatiginninniutigineqarsinnaalissapput akuerineqassallutillu.
GAM-ip akisussaaffigisani ilisimaarilluarpaat. Sumiiffimmiittut peqataatinneqassapput suliniummillu iluaquteqassallutik. Minnerunngitsumik siunissami ungasinnerusumi suliffissat, sulisinnaassusillit pikkorissarneqarneri aammalu sumiiffimmi kiffartuussisartut pilersuisartullu atorneqarnissaat. GAM-imi nunaqavissut sulisorinissaat pisinnaatillugu pingaartinneqassaaq, taakkualu pissutsit kulturikkullu inissisimaneq eqqarsaatigalugu ajunnginnerussasoq aamma isumaqarput.
Avatangiisit mianerineqarnissaat aamma inituvoq. Aatsitassap immikkuullarissumik minguinnera isumaqarpoq, ilannguttuukkanik suliaqarneq ajornannginnerullunilu pisariinnerussasoq. Tamatuma saniatiguttaaq nukissatigut pitsaasumik aaqqiissuteqarnissaq, angallassinissamut eqqakkanillu suliaqarnissamut upalungaarsimanermut pilersaarusiortoqassaaq pissutsit malinneqartut malillugit. Siunissaq eqqarsaatigalugu GAM-imit misissorneqarniarpoq tunisassiornermi nukissap minguitsup atorneqarnissaa.
GM-imi aningaasaliisut ilaatigut Kalaallit Nunaaneersuupput Danmarkimeersuullutillu soorlu EIFO, SISA, Arbejdernes Landsbank aamma 3F. Taakkua qulakkeerpaat ESG-mi periutsit ukkatarineqarnissaat akisussaassuseqartumillu suliffeqarfiup ingerlanneqarnissaa. GAM-imit kissaatigineqarpoq maligassiuisutut ingerlatsinissaq aammalu Kalaallit Nunaanni siunissami aningaasaliisinnaanissaq, tassanilu iluanaarutit inuiaqatigiinnullu akisussaaffik oqimaaqatigiittumik inissisimapput.
Aatsitassarsiorfik ingerlalerpat naatsorsuutigineqarpoq Kalaallit Nunaanni akileraarutit, akitsuutit aningasaliinerillu aqqutigalugit aningaasaqarnermut malunnaatilimmik sunniuteqartoqassasoq. Taakkua GAM-imit toqqaannaq pissapput aammali sunniutaannit, soorlu angalanerulernikkut, mittarfiit atorneqarneruneratigut sumiiffinnilu kiffartuussisut ineriartortinneratigut.
Anorthosit eqqarsaatigalugu siunissaq isumalluarnarpoq. Toqunartunik eqqagassartaqanngitsumik saviminermik pilersitsinermut ilisimatusarnerit nutaanik periarfissiipput, teknologilu inerisarneqareerpat siunissami aatsitassiornermi minguitsumik ingerlatsisuni GAM qitiusutut inissisimalissaaq. Suliffeqarfilli aamma piviusorsiortumik periuseqarpoq: Alloriarneq siulleq tassaavoq aatsitassiornerup aallartinneqarnissaa aammalu tunngaviulluarsinnaasumik cash flowimik pilersitsinissaq. Taakkualu aatsaat inissereerpata alloriarnerup tullia tiguneqarsinnaassaaq, tassa Kalaallit Nunaanni aningaasaqarnikkut piujuartitsinermillu tunngaveqartumik ineriartornermi ingerlatsineq.
